WARSZTATY TWÓRCZEGO MYŚLENIA
DLA DZIECI W MŁODSZYM WIEKU SZKOLNYM

twórczość


Czym właściwie jest twórczość? Zapewne większość z nas słysząc to pojęcie myśli o pracach malarskich, dziełach muzycznych czy literackich. Tymczasem twórczość nie jest zależna od dziedziny. Mity o twórczości to: jedynie ludzie genialni są twórczy, twórczość jest wrodzona: albo ją mamy, albo nie, trzeba być ekspertem, żeby coś wymyśleć, twórcze pomysły są jak magia- nie trzeba na nie pracować. To wszystko jest nieprawdą. Prawda jest natomiast to, że:
  • Twórcze są dzieci!
  • Twórczość można trenować!
  • Twórczego myślenia możemy nauczyć się za pomocą odpowiednich technik!
Osoba twórcza to ktoś, kto może udokumentować swoje pomysły konkretnymi dokonaniami. Taka osoba jest kreatywna, ma wiele nowych, oryginalnych pomysłów.
Obserwacja dzieci uzdolnionych (ogólnie lub kierunkowo) pozwala na wyodrębnienie pewnych charakterystycznych dla nich cech (oczywiście poza zwykle ponadprzeciętnym poziomem rozwoju intelektu), są one następujące:
  • Szybkie zapamiętywanie, prawidłowe kojarzenie i rozumowanie.
  • Ciekawość świata i ludzi, dar bystrej obserwacji otoczenia.
  • Dociekliwość, zadawanie dużej ilości pytań.
  • Szeroki wachlarz zainteresowań, dużo wiadomości pozaszkolnych, niekiedy ukierunkowane uzdolnienia i pasje.
  • Wykonywanie zadań umysłowych z przyjemnością umiejętność skupiania uwagi przez dłuższy czas na tym, co je interesuje.
  • Bogata wyobraźnia - ciekawe, oryginalne pomysły. Potrzeba wyrażania swoich wrażeń, myśli i emocji w różnej formie, np. w muzyce, tańcu, plastyce, w słowie lub piśmie (pisanie wierszy, opowiadań itp.)
  • Niezależna postawa, bronienie swoich poglądów i pomysłów.
  • Poczucie humoru.
Warto dodać, iż nie zawsze dzieci zdolne otrzymują dobre oceny w szkole. Niejednokrotnie bywa i tak, że uczeń np. z powodu częstego zadawania pytań lub swej nadpobudliwości ruchowej bądź innych zachowań jest kłopotliwy dla nauczyciela, co wpływa na sposób jego oceniania.
Wielu psychologów twierdzi, że najważniejszym etapem życia, w którym można wpływać na wszechstronny rozwój dziecka jest okres od urodzenia do 10 lat życia. Kształtowanie potrzeb poznawczych w tym przedziale czasu daje najlepsze efekty. Dzieci wdrożone do twórczego myślenia na początku swej kariery szkolnej nabierają nawyków samodzielnej, twórczej aktywności w różnych dziedzinach. Tak, więc pracując z dziećmi, należy stymulować i rozwijać w miarę możliwości wszystkie najistotniejsze sfery funkcjonowania jednostki, to jest: intelekt, emocje, ekspresję słowną, plastyczną, ruchową, a także umiejętność dobrego współżycia z ludźmi.

Kto może uczestniczyć w warsztatach twórczości?

W warsztatach twórczego myślenia mogą uczestniczyć dzieci wybitnie zdolne, ale również uczniowie o przeciętnym poziomie rozwoju, ponieważ forma proponowanych zajęć wyzwala nawet u dzieci średnio zdolnych nieoczekiwane twórcze i ciekawe pomysły. Ponadto wspólna praca dzieci o przyspieszonym rozwoju z przeciętnie zdolnymi stymuluje wyraźnie rozwój tych słabszych, zaś w przypadkach uczniów nie radzących sobie z pewnymi zadaniami, można stosować inne, o mniejszym stopniu trudności, jednak zawierające określone elementy twórczości.
Prezentowane tutaj pomysły zajęć grupowych zostały zaczerpnięte z różnych źródeł, takich jak: publikacje z zakresu pedagogiki oraz psychologii twórczości, treningi w zakresie myślenia twórczego, szkolenia „Kreatywny Nauczyciel”, które dostarczyły wielu wzorów i pomysłów do proponowanych tutaj ćwiczeń.
Celem ćwiczeń jest możliwość rozwoju oryginalnego myślenia, większej pomysłowość czy też wrażliwości intelektualnej. Jest to długotrwałe oddziaływanie pedagogiczne, by zwiększyć potencjał twórczy danej osoby lub grupy.

Propozycje ćwiczeń zostały pogrupowane na trzy podstawowe bloki:
l - myślenie twórcze
II - umiejętność bycia z ludźmi, zdolności społeczne
III- ekspresję emocji i twórczości w zajęciach plastycznych oraz ruchowych.


W każdej z tych grup starano się stymulować czynnik twórczości, który jest niezwykle ważnym składnikiem warunkującym osiągnięcia ludzi w każdej dziedzinie.
Forma proponowanych zajęć jest urozmaicona, występują bowiem różnorodne techniki takie jak: gry i zabawy psychologiczne, „burze mózgów", zagadki, rebusy, inscenizacje w formie słownej i bezsłownej (dramy, pantomimy), elementy gimnastyki mózgu, wg metody Dennisona oraz innych ćwiczeń ruchowych.

Dlaczego dzieci powinny uczestniczyć w warsztatach twórczego myślenia?
Ponieważ warsztaty te w naturalny i niewymuszony sposób motywują ich do zdobywania wiedzy, a poza tym:
  • sprzyjają samodzielnemu myśleniu i działaniu,
  • stwarzają sytuacje, podczas których uczniowie stają się eksperymentatorami i odkrywcami,
  • rozwijają ich indywidualne zainteresowania i uzdolnienia,
  • pozwalają być kreatywnymi, twórczymi, pewnymi siebie i swoich umiejętności,
  • uczą współodpowiedzialności, współzawodnictwa i współdziałania w grupie,
  • stawiają ich w centrum działań edukacyjnych.
W Zespole Szkół w Nienadówce warsztaty prowadzone są w dwóch grupach wiekowych:
  • uczniowie klas II a i II b szkoły podstawowej,
  • uczniowie klasy „O”.
Zajęcia trwają 60 min. Uczniowie, którzy na nie uczęszczają odznaczają się zapałem do nauki i zabawy, ciekawość świata i ludzi. Kto wie, może któryś z nich będzie w przyszłości wielkim odkrywcą? A nawet jeśli nie, to zapewne będzie lepiej funkcjonował w szkole, przyszłej pracy i w życiu osobistym.


Powyższe zagadnienia na temat twórczego myślenia zostały zaczerpnięte z prac następujących badaczy twórczości: dr Krzysztof T. Piotrowski, Beata Szwarc-Gazda.